Góp ý tài liệu tu học NGÀNH ĐỒNG (ban hành 2012) của Gia đình Phật tử

DẪN NHẬP

Chúng tôi vừa nhận được bộ tài liệu tu học ngành Đồng do Ban hướng dẫn Phân ban Gia Đình Phật Tử Trung ương ấn hành. Một cảm xúc hân hoan vui mừng khó tả bừng lên trong tôi. Hơn 60 năm rồi tổ chức Áo Lam chúng ta mới có được một bộ tài liệu tu học đàng hoàng, sát với chương trình, được đầu tư kỹ càng, nội dung đầy đủ, in ấn đẹp, nhất là phần HĐTN và Văn nghệ có đầy đủ hình ảnh minh họa và các bài hát được trình bày đủ cả giai điệu lẫn ca từ v.v…

Trái với những năm trước đây quanh đi quẩn lại cũng chỉ có cuốn Phật Pháp GĐPT bốn cấp do quý Thầy Minh Châu – Thiên Ân – Chơn Trì – Đức Tâm biên soạn cho ngành Thiếu. Môn HĐTN thì huynh trưởng tự đi tìm tài liệu do các anh Hướng Đạo Việt Nam biên soạn mà tự học rồi hướng dẫn lại cho đàn em. Môn Văn nghệ thì còn thảm hơn với những tập ca khúc GĐPT in roneo lem luốc xấu xí v.v…

Thế là “qua cơn bĩ cực tới hồi thới lai”. Mừng lắm ! Xin cám ơn các anh Trung ương đã chịu cực chịu khó làm ra bộ tài liệu quý báu này.

Tuy nhiên, chúng tôi có phần thất vọng khi đọc qua 9 đề tài xuyên suốt của môn Phật Pháp-Tinh Thần-Lịch Sử (dưới đây xin gọi tắt là môn Phật Pháp) từ bậc Mở Mắt cho đến bậc Tung Bay.

Vì vậy cực chẳng đã mới có bài góp ý này. Mong các anh, chị hỷ xả cho.

TỪ ĐÂU CÓ 9 ĐỀ TÀI PHẬT PHÁP XUYÊN SUỐT ?

Muốn hiểu rõ vấn đề, chúng ta cần lui trở lại quá khứ một chút :

Chúng tôi còn nhớ hồi xưa dạy đề tài Lịch Sử Đức Phật Thích Ca theo cuốn Phật Pháp bốn cấp có một trở ngại khá tức cười là sách ấy chia cuộc đời Đức Phật ra thành ba giai đoạn : 1)Từ đản sanh đến xuất gia – 2)Từ xuất gia đến thành đạo – 3)Từ thành đạo đến niết bàn. Mỗi giai đoạn được học trong một năm. Thí dụ: bậc Hướng Thiện học lịch sử Đức Phật Thích Ca giai đoạn 1; Năm sau lên bậc Sơ Thiện mới học tiếp giai đoạn 2 v.v…Thành thử một đoàn sinh đi sinh hoạt 3 năm mới biết hết cuộc đời Đấng Cha Lành Thích Ca (!). Biết điều này là không hợp lý mà hồi đó đâu dám tự ý dạy khác sách ? chỉ ấm ức trong lòng từ ngày được làm huynh trưởng cho đến năm 2006.

Tại hội nghị nghiên huấn do BHD Trung ương tổ chức tháng 3/2006 tại chùa Đạo Nguyên – Tam Kỳ - Quảng Nam, chúng tôi có nói lên sự vô lý của cách học đề tài Lịch sử Đức Phật Thích Ca như trước đây. Ý kiến đó được hội nghị tán thành và đi đến quyết định mỗi bậc học, đoàn sinh sẽ được học trọn vẹn lịch sử Đức Phật Thích Ca. Hội nghị còn bổ sung thêm : Cứ mỗi bậc cao hơn các em sẽ  biết thêm nhiều chi tiết hơn trong cuộc đời Đức Phật.

Một số đề tài phổ quát khác cũng được hội nghị nhất trí đưa vào các đề tài xuyên suốt cho hai ngành Đồng và Thiếu như chúng ta đã biết.

Vào tháng 7/2006, tại Hội nghị Huynh trưởng GĐPT toàn quốc lần thứ X tổ chức tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm – TP.Hồ Chí Minh, những gì đã được thảo luận tại Tam Kỳ hồi đầu năm được Hội nghị nhất trí tán thành đưa vào chương trình tu học đổi mới từ đó đến nay.

Đổi mới chương trình tu học lần này là một sự đổi mới tận gốc rễ nội dung và phương pháp giảng dạy môn Phật Pháp GĐPT kể từ nay trở đi. Việc chọn một số đề tài xuyên suốt cho ngành Đồng và ngành Thiếu dựa trên một nguyên lý là :

Phật Pháp là vô biên. Mỗi đề tài Phật Pháp, tùy theo trình độ người nghe, có thể nói gọn trong một giờ và trong một tập sách nhỏ; nhưng cũng có thể triển khai trong thời gian vô tận và trong thiên kinh vạn quyển cũng chưa thể nói hết đạo lý của đề tài ấy.

Từ đó, nguyên tắc biên soạn tài liệu tu học cũng như phương pháp hướng dẫn 9 đề tài xuyên suốt cho đoàn sinh là :

Mỗi bậc tuy học cùng đề tài nhưng có thấp có cao rõ ràng. Bậc học trên không lập lại những gì đã học ở bậc dưới, mà phát triển thêm kiến thức, ý nghĩa, diệu  dụng … của từng đề tài.

Cách học này phù hợp với tâm sinh lý của từng độ tuổi, đồng thời nuôi lớn từng ngày hạt giống Phật Pháp trong tâm hồn các em suốt 4 năm học. Kết quả  cho ta thấy một em học hết bậc Tung Bay sẽ trưởng thành hơn, hiểu biết hơn một em mới học xong bậc Mở Mắt.

THẤY GÌ TRONG CÁCH BIÊN SOẠN

9 ĐỀ TÀI XUYÊN SUỐT

TRONG BỘ TÀI LIỆU TU HỌC MÔN PHẬT PHÁP

NGÀNH ĐỒNG DO TRUNG ƯƠNG ẤN HÀNH ?

Những gì chúng ta thấy trong 4 tập tài liệu từ Mở Mắt đến Tung Bay là:

1)Chỉ có một tài liệu duy nhất cho mỗi đề tài đi suốt 4 bậc học

Biên soạn kiểu này làm sao các huynh trưởng trẻ có thể tự rút ra điều nào dạy cho bậc Mở Mắt, điều nào để dành dạy cho bậc Cánh Mềm, Chân Cứng, Tung Bay v.v… ?

Chúng tôi cho rằng thậm chí các anh chị lớn trong BHD Phân ban GĐPT Tỉnh cũng sẽ thật sự lúng túng khi làm việc này. Mà dù có chia ý ra để dạy lần lượt trong 4 bậc học đi nữa thì ai là người viết lại ý đó thành một bài để cho các huynh trưởng trẻ các đơn vị có thể giảng dạy ?

2)Nội dung mỗi đề tài được biên soạn như trong tài liệu là chưa đủ kiến thức để có thể chia ra dạy trong 4 bậc (4 năm)

Chúng tôi lấy thí dụ :

Trong tài liệu biên soạn bài Châm ngôn – Điều luật – Khẩu hiệu. Riêng phần Châm Ngôn có 6 câu hỏi, phần Điều luật có 6 câu hỏi, phần Khẩu hiệu có 2 câu hỏi, tổng cộng có 14 câu hỏi (tức 14 ý hay 14 kiến thức để đoàn sinh tiếp thu, ghi nhớ về đề tài này)  

Bậc Mở Mắt cũng với 14 câu hỏi ấy, rồi bậc Cánh Mềm, Chân Cừng, Tung Bay cũng vẫn  14 câu hỏi ấy. Vậy thì mỗi bậc học sẽ cho các em học mấy ý ? Nếu học hết 14 ý thì lên bậc trên còn gì để học ? Còn nếu chia 14 kiến thức này ra cho 4 bậc học thì nghèo nàn quá ! Hay lại đi vào vết xe cũ là chia đề tài này ra 3 phần để học như trước đây : Mở Mắt học 6 ý của bài Châm Ngôn; Cánh Mềm học 6 ý của bài Điều Luật; Chân Cứng học 2 ý của bài Khẩu hiệu ? Đến đây lại gặp rắc rối là đến bậc Tung Bay thì không còn gì để học !

8 đề tài còn lại cũng chung một số phận như thế.

Tóm lại, chúng ta thấy rằng cách biên soạn 9 đề tài xuyên suốt như trong tài liệu là không bảo đảm theo nguyên tắc giáo dục mà Hội nghị Huynh trưởng GĐPT toàn quốc lần X đã thống nhất đưa ra ; Không bảo đảm thực hiện theo đúng tinh thần của chương trình tu học đổi mới năm 2006.

Các đơn vị, các huynh trưởng trẻ khó mà giảng dạy 9 đề tài xuyên suốt cho cả 4 bậc học ngành Đồng theo tài liệu hiện nay.

THỬ ĐỀ NGHỊ MẤY Ý KIẾN CHO VIỆC BIÊN SOẠN

9 ĐỀ TÀI XUYÊN SUỐT 4 BẬC HỌC NGÀNH ĐỒNG

1)Cùng một đề tài, ở mỗi bậc phải soạn riêng một bài cho bậc ấy, không được “bê nguyên xi” một tài liệu cho cả 4 bậc như tài liệu hiện nay  .

2)Bài của bậc trên không lập lại những gì đã học ở bậc dưới mà phải phát triển thêm ý mới, kiến thức mới, ý nghĩa mới v.v…

3)Việc phát triển ý nghĩa, kiến thức các đề tài phải theo nguyên tắc :

-Những kiến thức căn bản dành cho bậc thấp

-Những kiến thức cao hơn, ý nghĩa sâu xa hơn, đòi hỏi khả năng tư duy nhiều hơn … dành cho bậc cao hơn.

(Tất nhiên việc làm này tùy thuộc vào trình độ Phật học, khả năng tư duy… của người biên soạn. Khó có thể có sự đồng nhất cho tất cả mọi người. Vì vậy, tài liệu cần được nhiều người góp ý trước khi in ấn và phổ biến)

Chúng tôi xin mạo muội đưa ra thí dụ về việc biên soạn 9 đề tài xuyên suốt mà chúng tôi đã thực hiện trong bộ tài liệu tu học do chúng tôi biên soạn, đã áp dụng vào việc giảng dạy tại Kiên Giang từ năm 2007 đến nay.

Chúng tôi đơn cử tóm tắt cách biên soạn đề tài Lịch sử Đức Phật Thích Ca  như sau :

1)Bậc Mở Mắt : chúng tôi cung cấp những kiến thức căn bản cho đoàn sinh giống như 3 bài trong cuốn tài liệu tu học Phật Pháp ngành Đồng do Trung ương soạn.

2)Bậc Cánh Mềm : chúng tôi triển khai về ý nghĩa sự đản sanh của Phật khác với sự sanh ra của chúng sanh – Cho các em biết Đức Phật đã tu rất nhiều kiếp trước khi thành Phật. Ngài là Bồ Tát Hộ Minh trên cõi Trời Đâu Suất trước khi giáng trần làm con Vua Tịnh Phạn và tu thành Phật. – Tu khổ hạnh là tu thế nào ? Tu khổ hạnh có lợi hay có hại ? – Ý nghĩa về Trung Đạo – Cho các em hiểu về từ BỤT trong dân gian – Cho các em biết định nghĩa tóm tắt về từ PHẬT

3)Bậc Chân Cứng : giảng cho các em hiểu câu “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn” – Cho các em hiểu thêm về Năm Anh Em Kiều Trần Như gồm những ai, họ có phải là anh em ruột không ? – Cho các em biết tên họ đầy đủ của thái tử Tất Đạt Đa – Vì sao Ma Vương run sợ trước lời nguyện của Thái tử :”Nếu không thành Phật ta thề không rời khỏi cội cây này” – Hướng dẫn cho các em biết về Tam Minh mà Đức Phật đã chứng được – Ngài thành Phật có phải do một đấng Thượng Đế nào ban cho hay không ? Biết tên vài vị trong 10 đại đệ tử Phật – Ngoài biệt tài đa văn, Ngài A Nan còn có công lớn gì đối với hàng Ni giới ?

4)Bậc Tung Bay : Hướng dẫn  đoàn sinh phân tách tìm hiểu về 4 cái khổ sinh, lão, bệnh, tử qua việc Thái tử dự lễ Hạ Điền và dạo chơi 3 cửa thành, từ đó các định thêm nguyên nhân và động cơ khiến Thái tử đi xuất gia – Giải thích cho các em biết 10 danh hiệu của Đức Phật – Chỉ cho các em thấy sự khác biệt giữa Đức Phật và các vị giáo chủ của các tôn giáo khác – Cho các em biết một ngày làm việc của Đức Phật để các em học tấm gương Tinh Tấn của Ngài.

Từ những ý tưởng nêu trên, chỉ riêng đề tài Lịch sử Đức Phật Thích Ca, chúng tôi soạn tất cả 12 bài riêng cho 4 bậc từ Mở Mắt đến Tung Bay. Nội dung các bài không trùng lắp, các chi tiết trong bài vừa đủ cho huynh trưởng hướng dẫn trong 30 phút, không ôm đồm  quá nhiều chi tiết, cũng không sơ sài nghèo nàn.

Trên đây là một số ý kiến đóng góp cho việc biên tập 9 đề tài xuyên suốt trong tập Tài liệu tu học môn Phật Pháp ngành Đồng mà Trung ương vừa xuất bản.

Bài viết này không sao tránh khỏi thiếu sót, thiên kiến hoặc sai lầm…

Kính mong các Anh, Chị Áo Lam khắp nơi sửa đổi, bổ sung thêm cho.

Minh Kim ( Phân ban GĐPT Kiên Giang )
http://phattuonline.com